Τι σήμαινε να προβλέπει κανείς το μέλλον, να θεραπεύει το σώμα ή και να επιβάλλεται σε αόρατες δυνάμεις στην πρώιμη νεότερη εποχή; Το συμπόσιο αυτό σας προσκαλεί να εξερευνήσετε ένα συναρπαστικό κειμενικό σύμπαν όπου μαγεία, επιστήμη και θρησκεία διασταυρώνονται.

Συγκεντρώνοντας νέα έρευνα πάνω σε πέντε εξαιρετικά σύνθετα χειρόγραφα, η εκδήλωση φωτίζει μια ζωντανή παράδοση γνώσης και πρακτικών που εκτείνεται στον 16ο και 17ο αιώνα. Τα χειρόγραφα αυτά, που σήμερα φυλάσσονται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, στο Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, περιέχουν ένα πλούσιο σύνολο κειμένων — από ιατροσόφια και σεισμολόγια έως ζωδιακούς οδηγούς, σεληνοδρόμια, καθώς και εξορκιστικά και επικλητικά κείμενα.

Μακριά από το να αποτελούν ασαφή κατάλοιπα του παρελθόντος, τα έργα αυτά αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επιδίωκαν να κατανοήσουν και να επηρεάσουν τόσο τον φυσικό κόσμο όσο και την καθημερινή ζωή. Γραμμένα σε ένα μείγμα λόγιας και δημώδους γλώσσας και αντιγραμμένα από γραφείς διαφορετικών επιπέδων δεξιοτεχνίας, προσφέρουν μια μοναδική οπτική στη διάδοση της γνώσης πέρα από κοινωνικά και πνευματικά όρια.

Το συμπόσιο θα παρουσιάσει τα ιστορικά και φιλολογικά συμφραζόμενα αυτών των κειμένων, ενώ παράλληλα θα οδηγήσει το κοινό «παρασκηνιακά» στη μελέτη τους. Οι ομιλητές θα συζητήσουν τις προκλήσεις και τις ανακαλύψεις που προκύπτουν από τη μεταγραφή, την παλαιογραφική ανάλυση και την κωδικολογική έρευνα, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο τόσο σύνθετο υλικό αναδεικνύεται και καθίσταται σήμερα προσβάσιμο.

Η κεντρική ομιλία του David Owens (Πανεπιστήμιο Hertfordshire), The Development and Nature of Magical and Divinatory Texts in the Western World in a Global Context, θα εντάξει αυτές τις παραδόσεις σε ένα ευρύτερο διεθνές πλαίσιο.

Οι παρουσιάσεις θα γίνουν στα αγγλικά. 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ

15.45 – Χαιρετισμοί – Εισαγωγή

Μαρία Γεωργοπούλου, Διευθύντρια της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα 

             Κώστας Κωστής, Διευθυντής του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ)

Ευάγγελος Καραμανές, Διευθυντής του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών

15.55 – Σταμάτης Ζωχιός – Σταύρος Γριμάνης

Εισαγωγή – Γενική παρουσίαση του προγράμματος

Συνεδρία I: Πολιτισμικές και Κειμενικές Παραδόσεις

Πρόεδρος: Ευάγγελος Καραμανές

16.05 – Γεράσιμος Μέριανος, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ), Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

«Όψεις της Μαγείας, της Μαντείας και της Θεραπείας στο Ύστερο Βυζάντιο»

16.25 – Σταμάτης Μπουσές, Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο   Θράκης

«Μαγικές Πρακτικές στην Ύστερη Αρχαιότητα»

16.45 – Σταύρος Γριμάνης, Ιστορικά και Παλαιογραφικά Αρχεία , Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος (ΜΙΕΤ)

«Κειμενικές Παραδόσεις και Πρακτικές Μαγείας, Μαντείας και Θεραπείας στη Μεταβυζαντινή περίοδο»

17.05 – Σταμάτης Ζωχιός, Κέντρο Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών

«Ανάμεσα στη Λειτουργία και τη Μαγεία: Εξορκιστικά και Αποτροπαϊκά Κείμενα στη Νεοελληνική Θρησκευτική Πρακτική»

17.30 – Διάλειμμα για καφέ

Συνεδρία II: Κείμενα

Πρόεδρος: Σταμάτης Μπουσές

17.45 – Δημήτρης Ντόντης, MΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

«Το σύμμεικτο μαγικό και αστρολογικό χειρόγραφο MSS 895 της Γενναδείου Βιβλιοθήκης»

18.00 – Δέσποινα Καλυβίνου, MΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

«Ένας σύμμεικτος κώδικας λαϊκής θρησκευτικότητας, ιατροσοφικής παράδοσης, αστρολογίας, μαντείας και μαγείας. Το χειρόγραφο αρ. 19 της Συλλογής Πεζάρου, ΜΙΕΤ, Ιστορικά και Παλαιογραφικά Αρχεία»

18.15 – Στεφανία Δαβίτη, MΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

«Το μαγικό χειρόγραφο υπ’ αριθμ. 05223α του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας / Ακαδημία Αθηνών»

18.30 – Κλεοπάτρα Σκούτζου, MΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

«Το μαγικό χειρόγραφο αρ. 05223β του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών»

18.45 – Αγγελική Σκούτζου, MΑ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

«Το μαγικό χειρόγραφο αρ. 05223γ του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών»

 

19.00 – Συζήτηση

Κεντρική Ομιλία

Πρόεδρος: Μαρία Γεωργοπούλου

19.15 – David Owens, Πανεπιστήμιο του Hertfordshire

«Η εξέλιξη και η φύση των μαγικών και μαντικών κειμένων στο δυτικό κόσμο σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο»

20.00 – Συζήτηση